Praca oczu w szybkim czytaniu
Dla zwiększenia szybkości czytania, kluczowe znaczenie ma zmiana przyzwyczajeń związanych z pracą naszych oczu. Dlatego musimy zdać sobie sprawę z tego, jak pracują nasze oczy podczas czytania i jak powinny pracować, by czynność ta stała się znacznie bardziej efektywna.
Czym są fiksacje?
Przy tradycyjnym czytaniu, nasz wzrok przebiega po każdym wersie tekstu, zatrzymując się zazwyczaj przy każdym wyrazie, a czasem częściej. Krótkie zatrzymania naszych oczu na czytanych wyrazach nazywane są fiksacjami. Fiksacje zajmują nam ok. 95% czasu, który poświęcamy na czytanie. Oznacza to, że im więcej razy zatrzymuje się nasz wzrok, tym tempo czytania jest niższe. Dlatego też właściwie najważniejszą rzeczą w szybkim czytaniu jest ograniczenie fiksacji do minimum.
Może się wydawać, że czytanie tekstu ze zrozumieniem bez zatrzymywania wzroku na każdym wyrazie jest niemożliwe. Nie jest to jednak prawdą. Możemy czytać ze zrozumieniem, wykonując dwie lub trzy fiksacje w jednym wersie, a czasem nawet ograniczając się do kilku fiksacji na stronę. Dzieje się tak dlatego, że pole naszego widzenia obejmuje znacznie większy obszar, niż tylko punkt, w który bezpośrednio się wpatrujemy. Dodatkowo ćwiczenie widzenia peryferyjnego może znacznie rozwinąć tę zdolność. Jako że, tak naprawdę, czytamy rozpoznając kształty całych słów, nasze oko jednorazowo może "sfotografować" całą grupę wyrazów, a nie tylko pojedyncze słowo. Aby takie czytanie było rzeczywiście skuteczne, warto także zadbać o wyeliminowanie fonetyzacji.
Używaj wskaźnika
Zanim ograniczysz liczbę fiksacji do trzech lub dwóch na stronę, możesz wyeliminować zbyt częste zatrzymywanie się oczu, poprzez użycie wskaźniki. Oczy poruszając się po tekście, mają tendencję do błądzenia i cofania się. To powoduje, że fiksacji jest więcej, zatem dłużej też czytamy dany wers. Aby tego uniknąć, posłuż się wskaźnikiem. Możesz wodzić po czytanym tekście po prostu palcem lub odwróconym długopisem. Wszystko jedno. Prowadzone tym prostym sposobem oczy, nie błądzą pośród wielu linijek tekstu, rzadziej się zatrzymując. Pozwala to niekiedy nawet dwukrotnie przyspieszyć tempo czytania – już na samym starcie!
Jak jeszcze bardziej ograniczyć fiksacje?
Jeśli dobrze nam idzie czytanie z użyciem wskaźnika, możemy spróbować czegoś więcej. Najlepiej w tym celu sięgnąć po jakąś ciekawą, ale niezbyt kosztowną książkę, byśmy nie mieli oporów przed, nieco bardziej niż zazwyczaj, intensywnym użytkowaniem. W takiej książce, w zależności od szerokości wierszy, wyrysowujemy ołówkiem (najlepiej od linijki), pionowe linie, tak by dzieliły każdą stronę na w miarę równe części. Na początek wystarczy nam kilkanaście czy kilkadziesiąt tak przygotowanych stron, choć później mogą przydać się kolejne. Teraz zaczynamy czytać, zatrzymując wzrok tylko w miejscach gdzie każda pionowa linia przecina dany wers. Tempo takich przeskoków zależy od nas, dobrze by było w miarę szybkie i regularne. Starajmy się przy tym jak najwięcej zrozumieć, choć początkowo może się to wydawać bardzo trudne. Po krótkich ćwiczeniach zacznie się to jednak poprawiać. Jeśli czytając w ten sposób, staramy się również wyeliminować fonetyzację, to bardzo dobrze. Zamiast wyrysowanych linii możemy także używać wskaźnika do "wystukiwania" np. trzech fiksacji w jednym wersie.
Czytanie ideograficzne
Czytaniem ideograficznym nazywana jest nasza zdolność do rozpoznawania wyrazów po ich kształcie. Wydaje się nam, że czytamy rozpoznając poszczególne litery i składając je błyskawicznie w cały wyraz, jednak tak nie jest. Potwierdzają to niektóre sytuacje, kiedy mamy trudności z płynnym odczytaniem jakiegoś tekstu, mimo, że przecież doskonale znamy litery, z których składa. Dzieje się tak np., gdy próbujemy czytać dany wyraz od tyłu, mamy do czynienia z nieznanym nam trudnym słowem lub wyrazem z języka obcego.
Zdolność czytania ideograficznego, ma bardzo duże znaczenie dla szybkiego czytania. Pozwala nam czytać bez fonetyzacji, czyli głośnego lub bezgłośnego wymawiania słów, a także czytać ze zrozumieniem, obejmując jednym rzutem oka dużą ilość wyrazów. Czasami wystarczy nam, że nasze oko wyłowi tylko fragment kształtu jakiegoś wyrazu, aby nasz mózg go zidentyfikował i tym samym, przeczytał. Potwierdza to poniższy przykład (chyba wiesz, co to za słowo?):
Niektórzy zalecają ćwiczenie czytania ideograficznego (można np. przykryć stronicę książki przezroczystą folią miejscami zamalowaną czarnym markerem, tak by niektóre fragmenty wyrazów były zasłonięte i je niejako "odgadywać"). Ja uważam jednak, że tę zdolność wyrabia się w naturalny sposób podczas każdej czynności (zwłaszcza szybkiego) czytania. Słowem im więcej czytamy, tym lepiej nasze oko rozpoznaje kształty wyrazów. Nie ma więc chyba konieczności wykonywania jeszcze dodatkowych ćwiczeń.
Widzenie peryferyjne
Nasze oko podczas zatrzymując się na czytanym tekście, obejmuje więcej niż tylko pojedynczy wyraz. Pole widzenia ma kształt owalu i obejmuje sąsiednie wyrazy w wersie, a także niektóre słowa z linijek powyżej i poniżej. Zdolność ostrego widzenia nie tylko wyrazów z centrum pola widzenia, ale także na jego obrzeżach, nosi nazwę widzenia peryferyjnego. Rozwijanie tej umiejętności ma kluczowe znaczenie dla szybkiego czytania. Dobre widzenie peryferyjne pozwala znacznie ograniczyć liczbę fiksacji na stronie, czasami to ledwie kilku, co oznacza bardzo szybkie czytanie.
Co ze zrozumieniem?
Pewnie zastanawiacie się, co można zrozumieć, gdy czyta się obejmując jednym spojrzeniem kilka linijek tekstu. Okazuje się, że zrozumienie tekstu może być bardzo dobre, często lepsze, niż przy tradycyjnym czytaniu. Nasz mózg nie wymaga ściśle linearnego czytania punkt po punkcie, wyraz po wyrazie. Potrafi złożyć sobie duże fragmenty tekstu "fotografowane" przez nasze oczy w jedną całość. I to nawet przy bardzo dużej prędkości czytania.
Ćwiczenia oczu
Wyrobienie opisanych powyżej nawyków wymaga dużej sprawności naszego narządu wzroku. Dlatego też, oprócz ćwiczeń na zwiększenie widzenia peryferyjnego czy zmiejszenia liczby fiksacji, niezbędne są ćwiczenia poprawiające elastyczność mięśni oczu. Dzięki nim, nasze oczy nie będą męczyć się podczas intensywnej pracy związanej z szybkim czytaniem. Takie ćwiczenia są proste, lecz aby przyniosły oczekiwany efekt, należy wykonywać je w miarę regularnie. Poświęcenie kilku minut dziennie powinno wystarczyć.
Ćwiczenie na poprawienie elastyczności oczu może wyglądać na przykład tak: siedzimy w swoim pokoju w odległości powiedzmy 2 metrów od ściany i wpatrujemy się w kolejne jej krawędzie, na każdej z nich zatrzymując wzrok przez kilka sekund " góra, dół, lewa, prawa… Głowa przy tym pozostaje nieruchoma, pracują tylko oczy. Powtarzamy to kilka razy. Możemy również kreślić w powietrzu ósemki ołówkiem trzymanym w wyciągniętej przed siebie ręce i wodzić wzrokiem za jego końcem. Możemy stopniowo zataczać coraz większe ósemki i zmieniać kierunek. Oczywiście można samemu wymyślać podobne ćwiczenia.
Ważna rzeczą jest również, by oczy były wypoczęte. Trzeba pamiętać, aby po dłuższym czytaniu czy pracy z komputerem pozwolić oczom odpocząć. Także po takiej gimnastyce oczu, jak opisana powyżej, wskazany jest odpoczynek. Można dać odpocząć oczom na przykład przez chwilę wpatrując się w okno naszego pokoju.
Copyright by SzybkieCzytanie.waw.pl
Designed by ready-web