Strategia czytania
Jednym z czynników decydujących o tym, że czytamy powoli i z kiepskim zrozumieniem, jest nieodpowiednie, bierne podejście do lektury. Traktujemy każdy tekst tak samo, czytając zawsze z taką samą prędkością, od pierwszej do ostatniej strony, nie robiąc nic, by lepiej uporządkować sobie w głowie czytane treści. Krótko mówiąc, nie mamy strategii czytania.
Każdy tekst jest inny
Powieść kryminalna różni się znacząco od rozprawy akademickiej czy modernistycznej prozy. Przed przystąpieniem do czytania warto sobie zdać sprawę z jakiego rodzaju tekstem mamy do czynienia. Różne są także nasze cele, które chcemy zrealizować, sięgając po książkę. Inaczej powinniśmy czytać, kiedy na podstawie danego tekstu mamy napisać referat, a inaczej, kiedy czytamy po prostu dla przyjemności.
W zależności od specyfiki danego tekstu i celu w jakim go czytamy, możemy czytać wolniej lub szybciej, zwracać uwagę na szczegóły lub szybko przeskakiwać po tekście, robić notatki lub nie.
Oprócz tego w każdym tekście są fragmenty o większym lub mniejszym znaczeniu. Niektóre fragmenty możemy przeczytać szybciej, inne wolniej, jedne wnikliwie, inne szybko "przefiltrować", innych z kolei możemy w ogóle nie czytać. Aby dobrze zrozumieć daną książkę, czasami wcale nie trzeba jej czytać od deski do deski. Poza tym powinniśmy zwrócić uwagę na fragmenty, które najwięcej mówią o treści danej pozycji. Wstęp, początki i zakończenia, początki akapitów – w nich jest zawarta podstawowa treść, której pozostałe partie stanowią rozwinięcie.
Cztery etapy lektury
- przejrzenie – polega na wyłuskaniu wszelkich możliwych informacji, które mogą pomóc nam określić treść i charakter książki czy innego tekstu. Wymaga to zwrócenie uwagi na wiele elementów, które wydają się oczywiste, a często są pomijane. A więc tytuł(czy nie zdarza się nam często nie wiedzieć jaki właściwie tytuł ma czytana przez nas książka?), rok wydania, spis treści, ilustracje i ich podpisy itp. Te elementy choć bagatelizowane, określają przecież tematykę dzieła, jego strukturę, kontekst oraz intencje autora. Dzięki temu będziemy już wprowadzeni w daną książkę, łatwiej będzie się nam ją czytało, lepiej ją zrozumiemy i zapamiętamy jej treść. Na tym etapie należy także przekartkować książkę i zwrócić uwagę na rzucające się w oczy szczegóły.
- czytanie wstępne – polega na czytaniu szczególnie istotnych fragmentów danego tekstu. Chodzi tu o początek i zakończenie książki, pierwsze i końcowe wiersze rozdziałów, początkowe zdania niektórych akapitów. Odbiega to od tradycyjnego linearnego sposobu czytania, ale właśnie dlatego jest skuteczne. Dzięki takiej wstępnej lekturze zorientujemy się w treści książki, a później będzie nam znacznie łatwiej się po niej poruszać. Poznamy punkt wyjścia i zakończenie wywodu autora, dzięki temu będzie nam łatwiej go śledzić. W ten sposób będziemy mogli również wyrobić sobie wstępne zdanie o książce, a czasem okaże się, że dana pozycja wcale nie zawiera informacji, które potrzebujemy, więc ma sensu czytać jej całej. W ten sposób oszczędzamy czas, który poświęcilibyśmy na pełna lekturę.
- czytanie właściwe – po wstępnym zaznajomieniu się z książką, przystępujemy do właściwego czytania. I tutaj również należy pamiętać, by nie czytać wciąż w sposób jednostajny, ale w sposób odpowiadający specyfice danego fragmentu. Staramy się więc czytać szybko, mając na uwadze wszystkie poprzednie porady, ale jeśli natrafimy na fragment trudniejszy możemy odpowiednio zwolnić. Wolniej i uważniej czytamy również początki rozdziałów i akapitów. Przyspieszamy natomiast czytając fragmentu, które są nam już znane. Bardzo istotne jest by na bieżąco analizować czytaną treść. Robimy więc notatki, zapisujemy swoje uwagi, podkreślamy najbardziej istotne miejsca, ale też nie w nadmiarze. Zbyt dużo podkreśleń nie pomoże nam w przyswojeniu treści i jej powtarzaniu. Trudniejsze fragmenty, których do końca nie zrozumieliśmy, możemy specjalnie oznaczyć – później będzie można do nich wrócić, jeśli dalsza lektura nie rozwieje naszych wątpliwości. Słowem starajmy się, by nasza lektura była jak najbardziej aktywna.
- ponowne czytanie – jeszcze raz przeglądamy książkę i zrobione podczas wcześniejszego czytania notatki i zaznaczenia. Staramy się uporządkować sobie w głowie przeczytaną treść, pozwoli to nam lepiej ją zrozumieć i zapamiętać. Czasami ten etap czytania nie jest już potrzebny, ponieważ udało nam się zrozumieć wszystko podczas właściwej lektury. Nie zawadzi jednak powtórzyć sobie kluczowe zagadnienia przeczytanego tekstu, powtórki są bowiem fundamentem dobrego zapamiętywania.
Opracuj własną strategię czytania
Przedstawiony powyżej schemat czterech etapów lektury, nie jest oczywiście jedynym obowiązującym. Możemy wypracować sobie własne metody aktywnego i efektywnego czytania. Ważne jest, by nie być biernym czytelnikiem. Warto zawsze pamiętać o przejrzeniu książki przed czytaniem, zwróceniem uwagi na tytuł, spis treści najważniejsze fragmenty, słowem starać sobie wyrobić jak najpełniejszy obraz książki. Podczas czytania pamiętajmy o dostosowaniu tempa czytania do treści, o notatkach, podkreślaniu(traktujmy książkę jak narzędzie, nie jak ozdobny przedmiot, którego nie można tknąć ołówkiem czy flamastrem) i powtarzaniu, tego co uznaliśmy za najważniejsze.